Home / Balochi / Articles / دربازی کنگءِ دود ۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ سنگت رفیق

دربازی کنگءِ دود ۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔ سنگت رفیق

دربازی کنگءِ دود
سنگت رفیق

’’جی ‘‘ بلوچی لیبانی تہا یک انچیں لیب ایت کہ آئیءِ ’’راہبند ‘‘ دربازی کنگءِ دودءِ سرا اِنت۔کارل مارکس ءَ گُشتگ کہ ’’راج دپتر(تاریخ) دگہ ہچ نہ اِنت ابید چہ ٹَکّی (طبقاتی) جہدءَ۔ ایشی ءِ تہا مُدام یک کلاس یے چہ دومی کلاسءِ دست ءَ واک ءُ طاقت ءِ پچ گرگ ءَ ،یاوتی واک ءُ طاقتءِ برجاہ دارگءِ واست ءَ ہیلہ ءُ ہُنر کنگ ءَ انت یا زور جنگ ءَ انت ‘‘ بزاں ہرکس دومی ءَ ا دربازی کنگءِ پدااِنت۔ دربازی کنگءِ ہاترا مردم یا کلاس ہمک وڑیں حربہ کارمرز کنت۔ دروگ بند اَنت، دروگ پیش دار انت، دَغا دیئنت، وفا کن انت، گریونت، زَر دیئنت، تنظیم کاری کن انت، ادارہ جوڑ کن انتءُ ادارہاں پروشت اَنت ہم۔ حتیٰ کہ پہ وتی مراعات ءُ نَپءُ سیتانی واست ءَ کُشت ءُ کوش ءَ ہم ہِچ چَک ءُ پد نہ بنت۔
جنرل مشرف ءَ 2002؁ء ءِ گچینکاری (الیکشن)ءَ بازیں لائق ءُ بَلدیں راجکاراناں (سیاستداناں)دربازی کنگءِ ہاترا بی۔اے ءِ شرط ایر کت۔ چہ اے شرط ءَ مشرف ءَ وتی بازیں بدواہے چہ سیاسی لیب ءَ درباز کت ءُ چہ آہانی دردء سریاں وتارا رکّینت۔
دربازی کنگءِ دود وتی مخالفاں گِستا ءُ دور دارگ ءُ ایوک کنگ ، نزور ءُ جہل جنئگ ءِ واست ءَ ہرچ وہد ءُ باریگ ءَ ہمک قوم ءُ قبیلہءُ ٹولیءَ کارمرز کنگ کتگ ءُ انگت ءَ بوئگا انت۔
شکارءِ زمانگ ءَ دو طبقہ اتنت، یکّےءَ شکار کت ءُ دومیءَ شکارانی پانگی کت۔ وہدے پانگ آں مار ایت کہ شکارانی ہور ورگ ءَ آ سیر لاپ نہ بنت گُڈا آہاں شکاریانی دربازی کنگءِ واست ءَ ونڈ کنگ ءِ دود ودی کت۔ پدا ہمے دربازی کنگءِ دود شکارکار دورءَ جاگیردار ءُ دہکانءِ میانجی ءَ ہم اَتک۔ جاگیرداراں دہکان سیہک، ششک، دہ یک ءُ نیم ءِ نام ءَ چہ بازیں مراعاتاں دربازی کت انت کہ داں روچء مرچیHave ءُ Have not ءِ دروشمءَ برجاہ اِنت۔
سقراطؔءَ بگرداں کارل مارکسؔءَ، دُرساں چاگردی جہلءُ بُرزاناں ’’کلاس انٹرسٹ ‘‘ ءِ پشت ءَ دربازی کنگءِ دود گُشتگ کہ آئیءِ باپشت ءَ زورآوریں کلاس قانون جوڑ کنت ءُ رہبند ءُ اصول ہم۔ تنکہ وتی ’’بہر ‘ءَ چہ اِندگراں گیشتر کت بکنت۔بیچارگیں سقراطؔءَ چہ چاگردءَ ’’دربازی کنگءِ دود ‘‘ءَ را ہلاس کنگءِ جہد کت گڈا چاگردءِ زورآوراں آ پہ دائمی چہ چاگردءَ دربازی کت۔
مرچی مارا دربازی کنگءِ دودءَ ہمک جاہ گندگ ءَ انت۔ سیاست بہ بیت یا لبزانک، بیپار بہ بیت یا مذہب۔ مذہبءِ تہا ہرکس وتی، ایوک ءَ وتی ٹھیکہ داریءَ برجاہ دارگ ءِ ہاترا دومی فرقیءِ مردماں نہ ایوک ءَ کافر گُشیت بلکہ واجب القتل ہم نامینیت ۔
ہما مردم کہ گوں تو تپاک نہ بنت یا تئی لیکہءِ ہمراہدار نہ انت آہاں چہ وتی بہرءُ ونڈ، چہ وتی سرکل ءُ چہ وتی مراعاتاں درکنگءِ واست ءَ ’’دربازی کنگءِ دود ‘‘ءَ چہ دگہ ہچ مستریں ءُ شرتریں ءُ اَرزان تریں راہ نیست۔
مئے ہمک لیڈر گوں وت ءَ تپاک نہ کنوکیں دومی لیڈرءَ را ایجنسی ءِ مردم گُشیت۔ اے وڑا آ چہ آئیءِ سردردءَ دائمی رکّگ لوٹیت۔ اے تہنا لیڈرانی گپ نہ اِنت، ہرچ مردم یا کلاس وتی مخالفاں دربازی کنگءِ ہاترا آہاں بُہتام جنت، نام ءُ دپ کنت، آہانی پُشت ءَ دروگ بندانت ، آہاں تُرسین انت، کُشگءَ ہم مہتل نہ بنت ( اے وتی مخالفءِ دربازی کنگءِ گُڈّی کرد انت)، قابیلؔءَ ہابیلؔءَ را ہم کُشتگ ءُ دربازی کتگ۔ اصل ءَ بندات ءَ قابیلؔءَ ہابیلؔءَ را دربازی کنگءِ واست ءَ وس کت وتی مات ءُ پتاناں راہ ءَ آرگ ءُ گُہار ءُ براتاناںسرپد کنگءِ باز جہد کت، بلے آ ہابیلءِ دربازی کنگ ءَ سوبین نہ بوت۔ گُڈا ہابیل ئِے کُشت وتارا چُٹ ایت۔
1988؁ءَ وہدے بلوچ سیاست ناکسانی دست ءَ کپت گُڑا آہاں سیاسی سیت ءُ نپانی گِرگ ءِ ہاترا یکپارگی دو کلاساں (وت یک کلاسے اَت)دربازی کنگ بنا کت۔ بزاں یک نیمگے اے تبلیغ کت کہ سردار ءُ نواب ہچبر راجءِ دوست ءُ دوزواہ نہ بنت ءُ دومی نیمگ ءَ ایش کہ سیاست واریں مردمءِ واکءُ کارے نہ انت۔پرچاکہ ووٹ ءُ گچینکاری ءَ بازیں کلدارے لوٹیت کہ آ چہ نیزگاریں ءُ اسپیت پوشءِ وس ءَ ڈن اِنت۔ پدا اے واری ءُ نیزگاری ءِ گپ ہما مردماں جت کہ وت گچینکاریءِ وہدءَ نان دگرے لوگ ءَ وارت، ناں وت چائے وارت ءُ ناں دگراناں وارینت، پہ گچینکاری مہمءَ جہندم چہ گاڑیءِ دیئگ ءَ۔ ورکراں کہ ہما گاڑی مہمءَ کارمرزکت انت ، وزیر ءُ گزیر بوئگ ءَ پد ہمیشانی ٹیلانی زَر ہم نہ دات انت۔ایشانی دُراہیں گچینکاری مہم ، ہمے سیاستءِ واک نہ داروکیں ہم شامیں مہلوک چہ وتی کیسگءَ دیمئَ بُرت۔
وارءُ نیزگاریں مہلوک ءَ را چہ راجکاریئَ دربازی کنوکیں مردم ہمیش اتنت کہ پہ دانگے سگریٹ ءَ ہم دگرے کیسگءِ چمدار اتنت، دوازدہ کلدارءِ حالتاک (اخبار) ءِ اوست ءَ طالبانی وازمندگ اتنت۔ بلے اے ’’بحتاوران ‘‘ءَ کس ءَ جُست نہ کت کہ لینن ، کمیونسٹ پارٹی مینی فیسٹوے جوڑ کنوک کارل مارکس ، نپولین، ہٹلر، جارج واشنگٹن، فیڈرل کاسترو، مہاتماگاندی، مائوزے تنگ ءُ ابراہیم لنکن کجا سرمایہ دار ، سردار ءُ جاگیرداری چُک اتنت، بلے اے پہ وتی زورءِ پدا دل پہکیں لیڈراناں دربازی کنگ ءَ سوبمند بوت اَنت۔
وہدے جمعیت چہ مکران ءَ ووٹءِ کٹّگ ءَ دل یکیم بوت گڈا آئی ءَ جوانیں رپکے ساز ایت بزاں ایندگہ پارٹیانی ووٹانی سندگ ءِ واست ءَ آہانی نیم آبادی ءَ را دربازی کنگءِ کوشش کت کہ ذگریاناں کم ٹَک(اقلیت)ءَ شمار بکن ایت۔ اگاں جمعیت وتی اے رپک ءَ سوبین بوتین گُڑا مکران ءَ بلوچ پارٹیاناں لَٹ یے لگتگ اَت۔
نیپءِ زمانگ ءَ وہدے نواب اکبربگٹیءِ سیاسی زانت ءُ مزن ءُ پُرمڑاہیں ڈیل ءُ بالادءِ دیم ءَ اوشتات نہ کت گڈانیپءِ کدآوریں لیڈراں آئی ءَ را چہ نیپ ءَ دربازی کنگءِ واست ءَ رپک ءُ ہُنر بِنا کت ءُ وتارا اے کار سوبین کت(اے دگہ گپّے کہ مرچی ءَ وہدءَ آہانی جنداناں دربازی کتگ)۔
لیبی، پیش امام،راجکار، لبزانت ءُ نبشتہ کار دُرس وتی نپ ءُ سیتانی واست ءَ دربازی کنگءِ دودءَ کارمرز کن انت۔مُلّا ہم اے بابت ءَ چہ کس ءَ پُشت ءَ نہ اَنت۔ ہمامردم کہ کلّگ ءُ دیہاتاں نشتگ انت ،آزان اَنت کہ ملّا چہ وتی اے سِلاہ(ہتھیار)ءَ چے وڑیں کارگر اَنت!!
وہدے کہ انگریز ہندوستانءِ واہُند اتنت آہاں ہندوستانیان ءَ دور ءُ گِستادارگءِ واست ءَ وتی جوانیں کلب ءُ سیل ءُ سوادی جاگہاں اے بورڈ جت کہ ’’Dogs and Indian are not allowed‘‘ ہندوآنی کلاس سسٹم (کہ چار ونڈءَ بہر انت) ہم ہمے نپ ءُ سیتءِ دارگءِ رپک اِنت۔ ’’اچھوت ‘‘ ٹَک ہندو مذہب ءِ تہا چہ ہرچ وڑیں حق ءُ مراعات ءَ زبہر اِنت۔ نوں ہیال بکن اِت کہ اگاں اچھوت دربازی مہ بیت گُڈا بُرزی کلاسءِ دُراہیں ونڈا بہردار نہ بیت؟ ءُ اگاں اچھوت ہم دُرسیں ونڈءُ حقّاں شریدار بہ بیت گُڈا برہمن چون بہ کنت؟
سیاست ءُ مذہب ءَ دربازی کنگءِ دود نوکیں گپّے نہ انت بلے مرچاں چہ اے دودءَ مئے لبزانت ہم جوانیں وڑی ءَ کارمرز کنگا اَنت۔ پرچاکہ پَٹ ءُ پول ءُ سساساچ ءِ جمبوریں آس ءِ چہرگ ءَ گْوزگ ءِ سکّیءَ چہ وتارا رکّینگ ءِ ءُ چہ دومی آں نام ءُ توارءِ بُرز دارگءِ واست ءَ دربازی کنگءِ دود ’’صراطِ مستقیم ‘‘ اِنت۔چار اصطلاعات رَٹ ءَ بہ جن ءُ شش نوک دربرءِ دیم ءَ بہ گُش کہ ہرکس ءَ اے یات نہ اَنت، آ نہ زانت یا لبزانت نہ انت یا ہمے اصطلاحتانی باپُشت ءَ اِندگہ مردمانی پنجاہ (50) سالءِ علم ءُ آزمودگ آں دربازی کنگ ءِ دودءِ پدا بَبا بدئے کہ آ پرچہ کمپیوٹرءُ سگریٹ ءِ سرءَ چعر نہ گُش اَنت۔ اگاں جدیدیت سگریٹ ءُ کمپیوٹرءِ نام اِنت گڈا سائنس ءَ کمپیوٹر ءُ سگریٹ ءَ ابید ہم دگہ بازیں نوکیں چیز ودی کتگ چوش کہ ریڈار، چِپ، کلوننگ، ٹرانسپلانٹیشن، ڈی این اے، سیٹلائیٹٹ، آکسیجن، ہائڈروجن، یوریا، موبائل، وائرلیس، میزائل، جَٹ جہاز، مائوسءُ یو ایس بی ،MP3 ءُ MP4ہم است انت کہ چہ سگریٹءُ کمپیوٹرءَ نوک تریں چیز اَنت ءُ جدید دورءِ نشان اَنت بلے ایشاناں کارمرز نہ کتگ۔ چیاکہ نوں اِندگہ دُرسیں لبزاہانی کِرءَ کوٛہن بوتگ اَنت کہ بے تام اَنت ، ءُ ہرکس کہ کوٛہنیں لبز کارمرز کنت آ شاعرے نہ اِنت۔
اصل ءَ اِدءَ گپ ایش اِنت کہ ہرکس ءَ گوں لبزانی کلچرءُ رُدوم نہ زُرتگ آ ہمے ’’نادُراہی ‘‘ ءِ آماچ اِنت چوکہ اے کلچر گوں درکسانیءُ ردوم ءَ ودی بیت پمیشا ایشیءِ ہیل کنگ چہ رُستگ ءُ مزنیں مردمءِ وس ءَ ڈن انت بلوچاں پمیشا گُشتگ کہ ’’پیریں کپوت رامہ نہ بیت ‘‘ ،پمیشا اے نادراہیءِ ہچ علاج نیست البتہ ایشانی کِرءَ یک راہے پشت کپیت کہ اے ’’مرگاں ‘‘ بیدے آہانی جندءِ مجلس ءَ دگہ ہچ آرام مئیت ءُ دگہ کس ءَ مان نیار اَنت بزاں اِندگہ دُرسیں دنیا دربازی بہ بیت۔ اے درگت ءَ مئے لبزانتاں اِندگہ مردمانی دربازی کنگءِ واست ءَ بازیں رپک ءُ ہُنر کتگ کہ ایشاں پہ وہدءُ موسم کارمرز کن انت۔ چوکہ گپّانی سرءَ قہقہ ءِ جنئگ۔ اگاں ایشانی دلیل مہ بیت گُڈا ’’احتجاجی ‘‘ قہقہی ءَ ترا دربازی کن انت کہ تو سرپد نئے، اگاں مجلس سَک گران ءُ سنگین بہبیت گُڈا اے تولگ کند بنت یا چیرء بروت کنداَنت ءُ اِندگہ مردماں اے تاثر دیئنت کہ بزاں تئی نازانتیءِ سرا کندگ پیداک انت بلے اے ہبرءَ تَچک ءَ گُشت نہ کن اَنت۔ کندگ ءُ قہقہاں ابید ایشانی جابگ چہ اے وڑیں لبزاں ہم سریچ اَنت ہمے اصطلاحات رَٹ ءَ جنوکیں سنگت ءَ کیچ ضلعی اسمبلی ہال ءَ عطاشادؔءِ سالروچءِ درگت ءَ یک پنجگورءِ سنگتیءِ گُشتانک(تقریر) دیئگءِ وہدءَ چہ وتی کرسیءِ سرءَ سِٹ اِت ءُ کپتءُ دگہ بازیں تْرپلی یے کت، ءُ دوئیں دست ماں ٹیبل ءَ جَت اَنت ءُ قہقہ جت۔ منی کَش ءَ نشتگیں مردی ءَ منءَ را جُست کہ ’’اے مردءَ را جِن یے پِر اِنت یا تْرپلی ایشیءِ رگ ءُ بنداں مان اِنت؟‘‘۔من بچکند ایت ءُ دل ءَ گُشت کہ جِن ءَ را زاناں گنوک بوئگی انت کہ ایشی ءَ را گیپت۔اصل ءَ اے مرد گوں وتی دست ءُ درشانیاں ہما تران کنوکیں مردءَ را دربازی کنگءِ جہدءَ اَت کہ نشتگیں مردم بزان اَنت کہ آ مرد ہچ نزانت، زانتکار ایوک ءَ مناں ءُ اے حق ایوک ءَ منیگ اِنت کہ اینکس مردمءِ دیم ءَ ایوک ءَ من تران بکناں چیاکہ اِدا سرپدیں مردم ایوکا مناں۔ بلے کسی ءَ ایشی ءَ را جُست کُتین کہ ’’دِگراناں نزانتکار ءُ ناسرپد پیشدارگ ءُ ثابت کنگءِ وڑءُ پیم ہمیش؟ چہ اے تْرپلیاں تئی جندءِ کَدءُ بالاد ءُ زانتی بستارپدّر نہ بوئگا اِنت کہ تو چی یےءَے؟‘‘۔

Share on :
Share

About Administrator

Check Also

Balochistan’s first Telefilm SANGAT to hit Cinemas

QUETTA:Balochistan’s First contemporary Movie “Sangat” to be released soon in cinemas to entertain Balochi audience. …

Leave a Reply

'
Share
Share
Social Media Auto Publish Powered By : XYZScripts.com